Preek van de week

Beelden van God

Het lijkt telkens weer een hele klus om te spreken over God als drie-eenheid. De beelden die gehanteerd werden om het mysterie te verduidelijken zijn bekend. Een klaverblad: die blaadjes en toch één klaver. Drie lucifers en toch één vlam. Eén driehoek en toch één oog van God. Goed gevonden, maar brengen ze ons echt verder?

Het kan toch niet gaan om een raadsel ter illustratie van de beperktheid van ons menselijk verstand. Om nog maar eens te onderstrepen dat God een verheven mysterie is waar we nooit bij kunnen. Als dat de voornaamste bedoeling is, dan is dat eigenlijk niet erg fijngevoelig van onze kerkelijke overheden. Want zij zijn toch verantwoordelijk voor deze formulering. Als gelovigen willen we ons graag toevertrouwen aan de God van de bijbel. Maar nergens in de bijbel wordt gesproken over drie-eenheid. Er zijn wel tal van beelden die verwijzen naar God. En vandaag verwijlen we bij de drie beelden waarnaar het feest van drie-eenheid verwijst.
Het gaat wellicht om manieren waarop we het diepe geheim van het leven ervaren. Wijzen waarop wij het goddelijke kunnen ervaren. En manieren waarop wij ons daar aan overgeven.

God als vader. Ik geloof dat wij mensen gedragen worden door een God die als een vader zorg draagt voor zijn kinderen. Ons bestaan is bedoeld. Het leven is ons gegund. Wij bestaan als geroepen. Ik geloof en ik ervaar dat we toegesproken worden. Aangesproken. Dat we daardoor in relatie staan. Aan die roepstem danken we onze vrijheid. Zoals een peuter die de eerste stappen leert zetten zich aanvankelijk stevig aan de tafelpoot vasthoudt, het op een gegeven moment moet wagen die tafelpoot los te laten om zich toe te vertrouwen aan de roepstem van papa of mama die het met open armen wil ontvangen. Zo worden we in het leven geroepen. De vader kan alleen maar roepen, uitnodigen om los te laten en ons toe te vertrouwen aan het leven. We leren het op eigen benen te staan, dank zij die roepstem. En die stem blijft ons roepen. Nodigt uit verder op weg te gaan. Onze eigen weg te gaan. God staat naar ons toegekeerd als een vader naar zijn kind.

Iedereen weet dat de uitdrukking 'almachtige vader' – want dat zeggen we in onze geloofsbelijdenis: ‘Ik geloof in God, de almachtige vader’ - een innerlijke tegenspraak is. Als iémand zich afhankelijk weet van zijn kind dan is het vader en moeder. Een kind kun je niet dwingen, niet forceren. Je zou het breken. Een kind moet gerespecteerd worden. Dat betekent juist niet dat het zomaar in alles moet worden ingewilligd. Zeker niet. Een goede vader en moeder zullen alles in het werk stellen opdat hun kind zou groeien in relatie: in betrokkenheid op en openheid naar anderen. Ze proberen het zin voor verantwoordelijkheid bij te brengen. Ze hopen uiteraard dat hun kind uitgroeit tot waarachtigheid en authenticiteit. Zij kunnen dat echter niet zelf màken. Natuurlijk zijn ze supporter, met vol enthousiasme, maar ze kunnen niet in de plaats van hun kind treden. Zoiets ervaren ook wij in onze relatie tot God.

Tweede beeld. Vader en kind vinden elkaar in Jezus van Nazareth. Hij is mens naar het hart van de vader. In deze mens herkennen we onze broeder. Met beide voeten geplant in onze geschiedenis. Zoon van joodse ouders, maar gedragen door het profetisch visioen van opstanding naar een nieuwe wereld van gerechtigheid en vrede, van liefde en toekomst, van geborgenheid en barmhartigheid. Levend vanuit de ziel van het joodse geloof dat hij met ongeëvenaarde kracht belichaamde. Niet terugwijkend voor de priesterkaste van zijn dagen die het vaak op een akkoordje had gegooid met de Romeinse bezetter om het arme volk onder de duim te houden. Jezus die mensen terug brengt bij het oorspronkelijke woord waarmee zij in het leven geroepen zijn: Wie ben je? Waar ligt je toekomst? Wie kan je zijn voor je medemens? Jezus die weigert mensen te stenigen omdat ze betrapt zijn in de patriarchale samenleving waar mannen het lot van vrouwen beslechten. Jezus die trouw is in de liefde ook als zijn lichaam gebroken wordt en hij sterft met een wanhoopskreet op de lippen. Jezus: concrete belichaming van Gods zorg voor mensen. Maar op priesterlijk bevel aangeklaagd als godslasteraar en als zodanig ook geëxecuteerd.

Het kruis was het laatste woord van Jezus’ volgehouden trouw in de liefde. Maar het kruis is niet het allerlaatste woord. De levenskracht die hem bezielde slaat vonken los bij zijn vrienden en leerlingen. Ze hebben de diepe adem van het leven gevoeld die ook door hun bestaan gaat blazen. Geest: het derde beeld. Niet zo’n gelukkige vertaling van windkracht, levensgeest, dynamiek. Ze steken elkaar aan, die leerlingen van Jezus. Ze voelen de kracht van het oorspronkelijke woord waarmee ook zijzelf in het leven geroepen zijn. Wie ben je? Wil je mens zijn? Broer of zuster van je medemens? Toevertrouwd aan het visioen van de wereld als een gedeelde tafel. Brood en zorg voor iedereen. Vrijheid en waardigheid voor allen. Dat ervaren wij tot op vandaag als de diepe adem van het leven, de adem die ons draagt, ons vraagt, ons opent naar elkaar.

Dit alles is één en dezelfde werkelijkheid. God staat niet buiten of boven ons. Hij roept ons in het bestaan als een vader die ons de vrijheid schenkt om mens te worden. Dat leren we dank zij Jezus van Nazareth wiens geest ons vandaag samenbrengt om vuur en licht te zijn in deze wereld. Aangezogen door het visioen van de gedeelde tafel voor allen.

Ignace D'hert o.p.