Preek van de week

Verbondenheid

Hoeveel kritiek mag je geven op een persoon of op een instelling voordat men je het zwijgen oplegt of je uitschakelt? Die vraag kwam bij mij op naar aanleiding van het verhaal over de diaken Stefanus, een van de zeven helpers die de apostelen hadden aangesteld voor de ondersteuning van de christenen uit het Grieks-sprekende jodendom. Hij was met enkele van hen in conflict gekomen en werd doorverwezen naar de joodse rechtbank, het Sanhedrin. En daar werd Stefanus naar aanleiding van een lange, kritische redevoering tegen de tempel, veroordeeld tot de dood door steniging.

Kritiek geven op bepaalde godsdienstige instellingen en overtuigingen was en ligt nu nog altijd zeer gevoelig. Denk maar aan de polemiek rond de lezing van paus Benedictus naar aanleiding van een citaat van de veertiende-eeuwse Byzantijnse keizer, die beweerde dat de profeet Mohammed niets dan kwaad en onmenselijks heeft gebracht door zijn bevel het geloof met het zwaard te verspreiden. Denk ook maar aan de gewelddadige reacties die volgden op de Deense spotprenten van de profeet Mohammed.
Verantwoorde kritiek moet kunnen. Kwetsend gedrag, agressie en geweld zijn dikwijls niet te voorkomen, maar nooit goed te praten.
Meer en meer zijn wij op weg naar één wereldgemeenschap van mensen die op elkaar zijn aangewezen. Zulke multiculturele en religieuze samenleving is maar leefbaar als men resoluut kiest voor een samenleving waarin er respect is voor elkaar. En er groeit respect als mensen verbonden leven met elkaar. Zo niet, wordt het samenleven zeer kwetsbaar.

‘Opdat ze één mogen zijn’, klinkt het driemaal na elkaar in het evangelie van vandaag. Het gaat in deze tekst dan wel niet direct over wereldvrede. De eenheid die Jezus hier bedoelde is veel meer dan: 'zie maar dat je overeenkomt'.

De tekst komt uit de afscheidsrede van Jezus. Net voor hij zijn lijdensweg aanving bad hij voor zijn leerlingen. Het is zo menselijk dat je bij je heengaan denkt aan de mensen die je nauw aan het hart liggen en die je moet achterlaten. Jezus bad voor hen. Hij bad om bemoediging. Dat zij, wat er ook gebeuren mag, zich verbonden zouden weten met hem. Dat ze de band met hem niet zouden loslaten, zoals hij de band met zijn Vader niet losliet. Want in die verbondenheid schuilt de kracht om stand te houden bij tegenstand.

Het is in die intieme relatiebeleving dat jij je één weet met elkaar, en dat maakt je sterk. Net zoals mensen die echt van elkaar houden elkaar kunnen dragen in lief en leed.
Het is voor gelovige mensen een spirituele krachtbron als zij het leven kunnen ervaren als ingeweven in het mysterie van Gods liefde. God die met je verbonden is, door dik en dun aan je zijde staat, niet om het leven in jouw plaats te leiden maar om het te bezielen met die warme liefde die in Jezus zichtbaar werd.
Zo ontdek je dat God ons het eerst heeft liefgehad, en ons uitnodigt dóór te geven wat we van hem ontvangen hebben: liefdevolle betrokkenheid, en delen met velen wat ons onverdiend geschonken werd.

De eerste leerlingen van Jezus zullen in hun concrete leven proberen te doen wat Jezus heeft gedaan. Zelfs tot in zijn sterven toe. Dat is ook duidelijk in het verhaal van Stefanus’ terechtstelling. Net als Jezus bad hij voor degenen die hem ter dood brachten. Hij stierf buiten de stadspoort, en zijn gebed herinnerde aan Jezus’ kruiswoord: Vader, vergeef het hen wat ze weten niet wat ze doen. Zoals Jezus, d.i. niet als een willoos slachtoffer, gaf Stefanus met een bewuste daad zijn leven uit handen.

En in een visioen zag hij Gods heerlijkheid en de Mensenzoon aan Gods rechterhand. Zo komt Stefanus naar voren als iemand, die ondanks de woede en agressie om hem heen, daar boven staat en zijn kalmte bewaart.

Tussen Hemelvaart en Pinksteren ligt een noveen van dagen. Het zijn vanouds dagen van gebed om Gods Geest:

Zend uw Geest
als een vlam van liefde en leven,
van licht,
van hoop en geloof,
die Alles in allen wil zijn.

Gerard Braet o.p.