Preek van de week

Geen twee heren

Je kunt geen twee heren dienen, zeker niet God en de eigen portemonnee. Je moet kiezen, zegt Jezus in het evangelie. Als je kiest voor God, als je kiest voor Jezus en zijn boodschap, dan moet je niet tegelijk je portemonnee willen vullen op een oneerlijke manier.
Je kunt geen twee heren dienen, dat kan hij wel zeggen, maar in feite kan het heel goed en wordt het heel veel gedaan. Zolang mensen godsdienstig zijn, zolang God gediend wordt, hebben velen hun portemonnee niet in de zak gehouden..

Ik las pas een bericht over een pastoor in Amerika die een miljoen euro achterover gedrukt had, geld van de parochie. In Amerika zijn blijkbaar heel rijke parochies. Als je dan bedenkt dat die pastoor voorgaat bij de sacramenten, en zo God dient in zijn ambt als priester, dan maakt hij dat tot een leugen als hij tegelijk zijn eigen portemonnee onrechtmatig vult. Je zou dat 'God bestelen' kunnen noemen.
Dit is natuurlijk een extreem voorbeeld van hoe het niet moet, maar er werd en wordt flink verdiend aan godsdienst en godsdienstige zaken. Denk maar eens aan al die winkels en winkeltjes die je vindt in bedevaartplaatsen, van Kevelaar tot Lourdes. Je hoort wel eens van mensen dat zij zich er gruwelijk aan ergeren.

Maar waar ook mensen in grote groepen samenkomen, ook om God te dienen, daar stapt de commercie onherroepelijk binnen. God en de portemonnee gaan heel goed samen, dat is altijd zo geweest en zal altijd wel zo blijven. Je kunt dit een vorm van twee heren dienen noemen, maar het is natuurlijk geen misdaad, geen onrechtmatig handelen.

Dat zie je soms wel in met name Latijns-Amerikaanse landen waar veel grootgrondbezitters zijn, katholieke grootgrondbezitters. Aan de ene kant buiten ze de arme pachtboertjes uit om hun eigen portemonnee flink te spekken. Aan de andere kant geven ze soms een donatie aan de kerk om God te vriend te houden. En ze vinden dat die twee kanten heel goed samen kunnen gaan.

Tegen dit soort gedrag fulmineerde de profeet Amos in de eerste lezing. En ook Jezus klaagde deze mensen aan: ze zijn wel slim als het om hun portemonnee gaat, maar zegt alsjeblieft niet dat ze God dienen.

Een probleem is dat godsdiensten en godsdienstige organisaties geld nodig hebben om te kunnen functioneren. Neem gewoon het onderhoud van kerkgebouwen, dat kost geld. Leiders en voorgangers in de kerken kosten geld, ze moeten ook leven. En dus wordt er vanuit de kerken regelmatig een beroep gedaan op ieders portemonnee. Gewoon noodzakelijk. Maar deze vermenging van godsdienst en de portemonnee brengt wel het risico met zich mee dat het komt tot een verkeerde vermenging, tot misbruiken, en die komen in allerlei vormen soms voor. Tegelijk, als iemand zegt te geloven in God, maar geen cent over heeft voor de kerkgemeenschap, dan klopt er ook iets niet.

God dienen en je eigen portemonnee dienen, gaat niet samen, zei Jezus. Dat zijn twee aparte werelden en die moet je gescheiden houden, maar tegelijk lopen ze vaak door elkaar. God dienen, God te vriend houden, vraagt op de eerste plaats dat je je dienstbaar maakt aan medemensen, en dat kan op talloze manieren, maar ook heel concreet, door je portemonnee te trekken en geld te geven aan een arme medemens, dichtbij of veraf. Dat is een christelijke levenshouding.

Gelukkig wordt er gemiddeld heel veel gegeven aan goede doelen. Maar je maakt jezelf tot een leugenaar als je aan de andere kant je portemonnee spekt door onrechtvaardige praktijken, door medemensen uit te buiten of te beduvelen. God te vriend houden vraagt om een eerlijke en oprechte levenswijze en een houding van welwillendheid jegens je medemensen. Je kunt God niet omkopen met smeergeld, ook al is dat in de vorm van een aalmoes aan een arme of een gift aan de kerk.

Ik denk dat wij ons geen van allen schuldig maken aan deze praktijken. En toch is het goed hier even bij stil te staan en onszelf vragen te stellen: Beleef ik mijn geloof in God voldoende in een dienstbaarheid aan anderen? Of probeer ik God te vriend te houden door regelmatig naar de kerk te gaan, maar vergeet ik in het alledaagse leven aandacht en zorg voor anderen te hebben? Zijn we kinderen van het licht, mensen die licht uitstralen, of zijn we misschien een beetje kinderen van de wereld, wel slim maar niet zo lichtgevend?

Henk Tolboom

Bron: http://home.planet.nl/~henk.tolboom/pr-archief.html - 23 september