Preek van de week

Gods roepstem

Vooraf: We kiezen als Schriftlezing voor deze viering een basistekst uit Deuteronomium: "Dan moet u staande voor de heer uw God, het woord nemen en zeggen: 'Mijn vader was een zwervende Arameër…'." We staan hier voor de oudste geloofsbelijdenis die in Israël ooit werd uitgesproken. Hun credo. Oorspronkelijk uitgesproken als een soort offerandegebed. Zoals blijkt uit de volgende zin: "hierbij breng ik u de eerste opbrengst van het land dat u me gegeven hebt". Een blijk van erkentelijkheid, van dankbaarheid om het land dat ze als geschenk ervaren hebben. Daarom bracht men de eerste vruchten van de grond om ze aan God te offeren. Omdat men het land van hem gekregen had, hoorden de eerste vruchten van de grond hem toe.

Gaandeweg is dit gebed uitgegroeid tot een geloofsbelijdenis. Een vaste formule waarin mensen hun diepe geloofsovertuiging verwoorden. Het is een geloofsbelijdenis die er anders uitziet dan wat wij gewoon zijn. Hier worden geen geloofsartikelen uitgesproken. Hier wordt een hele geschiedenis opgeroepen. Vanaf de allerverste herinnering tot op vandaag wordt een hele spanningsboog voor de geest geroepen. Een eeuwenlange geschiedenis van mensen op zoek naar een land om te wonen en naar een leven dat die naam waard is. Op zoek naar welvaart en vrede, naar toekomst voor het nageslacht, naar recht voor wees en weduwe. Worstelend met de mysterieuze mengeling van liefde en haat die ons leven is, vreugde en verdriet, honger en leed, verlies en geluk. In armoede en rijkdom een weg zoeken die ons leert leven in betrokkenheid op elkaar. Want dat is de voorwaarde zonder welke het leven niet 'vol' is. Alleen wanneer er samenhorigheid is en medeleven en compassie, alleen dan is het land dat ze bewonen een plek die overvloeit van melk en honing.

Deze oudste geloofsbelijdenis gaat niet over God ver boven ons, niet over onbegrijpelijke waarheden waar we met ons verstand niet bij kunnen. Het gaat over de heel concrete menselijke geschiedenis. Over oorlog en vrede, onderdrukking en bevrijding. Dat hebben ze meegemaakt. Daarin hebben ze een roepstem beluisterd die hen bezwoer op weg te gaan. Abraham de zwervende Arameër diende weg te trekken uit een bestaan waar alles vast lag: onwrikbaar geregeld door ondoorzichtige goddelijke machten. Mozes die zijn mensen diende weg te leiden uit hun slavenbestaan. De woestijn door. Een lange onherbergzame tocht zonder eten of drinken. Maar waar ze leerden elkaar op de been te houden. Die zorg maakte de barre tocht tot begaanbare weg. Zo hebben ze vertrouwdheid geleerd met een roepstem die hen deed opstaan, telkens weer. Dwars door alle noodlotsgedachten heen, door alle moedeloosheid en cynisme heen.

Al gaande de weg hebben mensen vertrouwdheid geoefend met die roepstem. Door er zich aan over te geven mochten ze ervaren dat die stem hen voerde naar een plek waar het goed leven is. Meer dan welk beeld ook is dat van de roepstem een beeld dat bij God hoort. Aangesproken worden op je eigen verantwoordelijkheid, op je eigen geweten.

Deze hele geschiedenis zou bij elke viering van het paasfeest herinnerd worden. Herinneren is te zwak gezegd. Het gaat er niet om dat we even mijmeren over een ver verleden. Het gaat om het aanwezig stellen van die hele geschiedenis waar mensen zelf deel van uitmaken, deel van zijn. Zoals ook Jezus deed toen hij die avond met zijn leerlingen het paasmaal ging vieren.

Wat toen gebeurde, kan ook vandaag gebeuren, telkens weer. Zoals wij ons in de geschiedenis van Jezus plaatsen. Wat met hem gebeurd is, is geen doods verleden. Het is diezelfde roepstem die zijn bestaan bezielde: de roepstem die de geschiedenis wil omvormen tot leven en geluk voor alle mensen. Het is de roepstem die ook ons bestaan wil openen naar een bestaan als broers en zusters van elkaar. Zo willen ook wij met elkaar deze maaltijd vieren. Als gedachtenis, levende gedachtenis aan die hele geschiedenis van opstanding en bevrijding. Een geschiedenis waartoe ook wij worden opgeroepen

Ignace D'hert o.p.