Preek van de week Elke week een nieuwe preek
  1 juni - negende zondag Preek in M-S Word-formaatRechtstreeks afdrukken
 

Prekenlijst

Startpagina

Archieven

Register

Prekenportaal

Zondagsvieringen

Dominicanen

Lezingen:

Exodus 34,4-9
MatteŁs 7,21-27

Tekst van viering

U kunt reageren
op deze preek:

Commentaar

 

Op rotsgrond bouwen
 

Er wordt tegenwoordig veel aan godsdienstkritiek gedaan. Niet altijd echter van een behoorlijk niveau. Want godsdienstkritiek is een vak. Godsdiensten zijn van menselijke makelij en moeten wetenschappelijke kritiek kunnen verdragen. Zo ook het jodendom en het christendom dat eruit gegroeid is. Een merkwaardige vaststelling in dit verband is dat we in de evangelies zelf scherpe godsdienstkritiek vinden. Ze plaatsen niet zichzelf onder kritiek, want dat is niet erg geloofwaardig. De kritiek die we in de evangelies vinden betreft de manier waarop geloofsbeleving toen opgevat werd. En deze kritiek geldt voor alle godsdiensten, voor elke godsdienstbeleving. Het is mijn overtuiging dat Jezus de weg heeft gewezen om op een zuivere, correcte wijze godsdienstige mensen te zijn. Hij besefte dat godsdienstbeleving zeer vlug afglijdt naar formalisme, dat godsdienst herleidt tot uiterlijke vormgeving, en naar legalisme, dat godsdienst herleidt tot het naleven van wetten en voorschriften.
In het evangelie van deze zondag krijgen we een perikoop opgediend die hiervan een sterk staaltje geeft. Het is het slot van de bergrede.

De gebruikelijke of veel voorkomende geloofsbeleving wordt in het evangelie kort en knap omschreven als tot Jezus 'Heer, Heer' roepen. Eťn: het is geloof dat zich uitdrukt in een woord. Twee: een woord dat mooi klinkt, heel vroom, heel godsdienstig. Het kan bijna niet geloviger. 'Heer' is de titel voor de verrezen Jezus. Er is dus niets mis mee. En toch biedt dit roepen, dit bidden geen enkele garantie dat men deelgenoot wordt van het koninkrijk der hemelen, dat men met andere woorden binnentreedt in de droom van God over mens en wereld.

De kritiek wordt nog veel scherper. Er zullen er zijn die zich bijna extreem godsdienstig opstellen: optreden als profeet, zelfs in naam van diezelfde Heer, demonen uitdrijven - wat ook Jezus wellicht vrij veelvuldig heeft gedaan - en machtige daden doen. Ook deze straffe gelovigen krijgen het deksel op de neus. En nu geeft de schrijver van de bergrede de reden waarom ook zij uit de boot vallen. 'Jullie doen wat God niet wil.' Wat wil God dan wel? Geen godsdienst van mooie woorden, maar doen wat recht is, wat juist is, wat past binnen een harmonieuze verhouding tussen de mensen, tussen de mens en de schepping, de natuur, en tussen de mens en zijn God, welke naam hij hiervoor ook gebruikt.

Het evangelie bevat niet zo heel veel concrete richtlijnen over wat de wil is van God. Aan de hand van de tien woorden - wij zeiden vroeger de tien geboden - uit het Oude Testament, beschikken we over enkele grote lijnen, een kader voor een leefmodel, een richting die niet veel compromissen toelaat. Neem nu het gebod om niet te doden. Dat is op heel veel terreinen toepasbaar. Maar de Schrift laat het aan ons over om dit in te vullen, om dit concreet te maken in de telkens wijzigende omstandigheden van tijd en plaats. Wie daarbinnen blijft, is een verstandig man, hij bouwt op rotsgrond. God is de Rots waarop hij bouwt. Hij zit goed. Hij geeft vastigheid aan zijn leven. De vragen die in zijn leven opduiken en waar hij zelf een antwoord moet op geven, toetst hij aan wat deze God van hem verwacht.

Jezus kwam de mensen wijzen op de gevaren en de klippen die elke godsdienstbeleving dreigt aan te tasten. Dat houdt mij juist zo sterk bezig, omdat onze kerk er niet altijd in geslaagd is deze klippen te omzeilen. Heel wat leidinggevende instanties op alle niveaus in onze kerk hebben het zich toegeŽigend op zeer concrete domeinen van het leven even concrete richtlijnen te geven over wat geoorloofd is en wat dat niet is. Ik denk dat dit niet overeenstemt met de geest van het evangelie en van de bergrede heel in het bijzonder. In de bergrede staan we zeer dicht bij authentieke uitspraken van Jezus. Wij moeten als kerk luisteren naar zijn godsdienstkritiek. Geloof is iets dat gedaan moet worden, in de situatie waarin ik me hier en nu bevind. En dat moet ik als volwassen mens zelf invullen. Als ik maar - en dat hoeft niet met vrome woorden - ga staan binnen wat ik noem de harmonie tussen God en alles wat bestaat.

Dit is geen pleidooi voor religieus individualisme, zo van 'je moet het allemaal alleen met jezelf uitmaken'. Dat zou ons overvragen. Ik houd wel een pleidooi voor een kerkgemeenschap, ook niet naar het model van het jodendom uit Jezus' dagen, dat tot in de kleinste details voorschreef wat Gods wil was, maar een kerk waar we samen mogen zoeken hoe we kunnen bouwen op de rotsgrond, gegrondvest op God zelf, de Rots van ons bestaan.

Jan Wuyts

In een verkorte versie overgenomen uit het preekboek van de auteur: Wat ons ten diepste beweegt, uitgeverij P, Leuven 2006, p. 104-105.

 
  Prekenlijst