De tekst van het evangelie bedoelt niet Jezus voor te stellen als iemand die macht verleent aan Petrus. De sleutels waarover sprake roepen de eerste lezing op, waar de sleutel gegeven wordt aan de ambtsdrager Eljakim, opdat hij als een vader zorg zou dragen voor de mensen, als een vader zorgen dat er recht geschiedt naar Gods wil. Zo zal Petrus de draad van Jezus’ leven overnemen. Hij die er voortdurend op uit was mensen rond zich bijeen te brengen. Wat ook hun verleden was. Tollenaars en overspelige vrouwen. Jezus dwingt niemand tot welke bekentenis ook. Hij vergeeft zomaar. Zonder enige conditie te stellen. Hij roept het de mensen toe. Want nu komt er een nieuwe tijd en een nieuwe wereld: geloof in jezelf en in elkaar. Geloof dat wij allen in staat zijn tot verstandhouding en medeleven en medelijden. Ieder die daar aan wil meedoen is welkom. Voor al deze mensen zal Petrus de deur openhouden.
Dit is geen machtsoverdracht. Het is een ambitie: dat wij zoals Jezus zoveel spirit zouden hebben, zoveel geestkracht dat wij elkaar steeds weer leren vergeven. Want alleen als mensen elkaar vergeven worden relaties hersteld en krijgt de toekomst nieuwe kansen.

Deze bevoegdheid is niet aan één enkele persoon toevertrouwd. Verderop bij Matteüs (18,17) horen we dat heel de gemeenschap deze opdracht meekrijgt. Wederzijdse aanvaarding is een wezenlijk streefdoel van de gemeenschappen die in de beginperiode ontstaan. Dat betekent niet dat het er zo idyllisch is aan toegegaan. Er zijn heel zeker spanningen en conflicten geweest. Mensen waren toen niet anders dan vandaag. Maar doorslaggevend is het besef dat het in de kerk gaat om een levensstijl, een manier van omgaan met elkaar. Het gaat om de levende verbanden van mannen en vrouwen die elkaars leven delen, die elkaars diepe verlangens en verzuchtingen kennen, die vreugde en verdriet samen dragen, die zorg dragen voor de kinderen, die samen rouwen en feestvieren.

Zo mogen we ons de beginsituatie voorstellen. Kerk als beweging. Kerk is inderdaad ontstaan als beweging van mensen die op verschillende plaatsen en in verschillende culturen die geestkracht van Jezus aan elkaar doorgaven. In Jezus wisten ze hun diepe levensvragen beantwoord. Wie ben je, mens? Waartoe leef je ? Wie kan je zijn voor je medemens? In Klein-Azië, Griekenland, tot in Rome ontstaan er gemeenschappen die deze vragen vanuit Jezus’ voorbeeld leren begrijpen. Hoe talrijk ze ook zijn en hoe verschillend ook: het is één en dezelfde geest die een veelkleurige beweging op gang brengt. Zo ontstond kerk als beweging.

Wij zijn de erfgenamen van een eeuwenlange geschiedenis waarin de beweging de plaats heeft moeten ruimen voor het instituut kerk. Met inderdaad Rome als centrum. Met een uitgesproken klemtoon op de rechte leer en kerkelijke discipline. Met een onmiskenbare voorkeur voor een hiërarchische structuur. Veel van wat aanvankelijk beweging was, werd hierdoor de adem afgesneden. Deze evolutie heeft geleid tot de spontane reacties van mensen vandaag wanneer het over kerk gaat. Een beetje meewarig spreekt men over kerk als hopeloos verouderd, autoritair en klerikaal. Jammer, vinden velen, dat de boodschap van Jezus zo op het achterplan is geraakt. Want daar was het toch allemaal om begonnen.

Jammer toch dat het beeld van de kerk als instituut zo dominant geworden is. Zo wordt het ook door de media voorgehouden. Een voorstelling waarbij bovendien vooral het sensationele de toon bepaalt. Meer bepaald in negatieve zin. De paus die alweer een ongelukkige uitspraak doet over homo’s of over de islam of over mensen die uit de echt gescheiden zijn. Weinigen zullen bij "kerk" spontaan denken aan de geest waar Jezus het over heeft. De geest als een bewogenheid naar het levensvoorbeeld van Jezus. En dat is toch wel jammer.

Natuurlijk kan niemand in de toekomst kijken. Maar wie weet bergt de huidige crisissituatie de kans om kerk te herontdekken als gemeenschap van menselijke aanvaarding en nabijheid. Vanuit het inzicht dat kerk niet in eerste instantie afhankelijk is van de priesters, maar van de geest die alle gelovigen bezielt. Wij zijn kerk niet dank zij de ambtsdragers, niet dank zij de paus en de bisschoppen, maar dank zij de geest van Jezus die leeft in ons hart. Wil de kerk toekomst hebben dan zal het zijn als beweging. Gedragen door heel de geloofsgemeenschap.

Kerk als beweging meer dan instituut: daarop hopen we voor de toekomst. Een beweging waarin menselijke nabijheid centraal staat. Daaraan willen we werken, al weten we niet hoe de concrete structuur daarvan er zal uitzien.

Ignace D’hert o.p.