Oprijzen uit het water*
 

Joden dopen hun kinderen niet. Jongetjes worden acht dagen na hun geboorte besneden en krijgen hun naam. Zo is het ook met Jezus gebeurd (zie Lucas 2,21). Maar Jezus heeft zich op volwassen leeftijd toch laten dopen. Dat was dus geen kinderdoop: een klein schepje verwarmd water op het hoofd en dan direct afgedroogd. Het was een volledige onderdompeling in de rivier en eruit naar boven komen, herboren als een nieuwe mens. Hij kreeg een nieuwe naam, van God zelf: 'mijn geliefde zoon'. En daarna is hij aan zijn levenswerk begonnen.

"Doe het nu maar, het is goed dat we Gods gerechtigheid vervullen", zei Jezus toen Johannes weigerde hem te dopen. Het is zijn levenswerk geworden: de gerechtigheid vervullen. Toen hij in het publiek begon op te treden heeft hij het uitdrukkelijk verklaard. "Ik ben gekomen om de Wet en de Profeten tot vervulling te brengen" (Matteüs 5,17). Vervulling van de gerechtigheid, dit wil zeggen van de 'rechte', de goede verhouding tussen God en de mensen, van de goede verhouding tussen de mensen onderling en van elke mens tot zichzelf.

Om die vervulling te brengen moest Jezus in de diepte van het duistere water gedompeld worden en eruit omhoog komen. Zodra hij uit het water opsteeg, ging de hemel open, schrijft Matteüs. We weten dat hij uit eerbied voor Gods naam vaak een omschrijving gebruikt. Dat de hemel opengaat, kunnen we hier verstaan als: God komt aanwezig. Voordien was de hemel gesloten, Gods aanwezigheid was niet openbaar. Nu werd ze openbaar. Ze liet zich ook horen. Ze openbaarde aan Jezus wie hij was. Voortaan zou hij God zijn vader noemen en als zijn zoon tot hem bidden.

Als we het evangelie goed lezen, herkennen we in de beschrijving van Jezus' doop zijn dood en opstanding uit de dood. Zelf heeft hij over zijn dood, toen die nabij kwam, gesproken als een tweede doop. "Ik moet een doop ondergaan en ik word hevig gekweld zolang die niet volbracht is" (Lucas 12,50). En aan twee van zijn apostelen heeft hij voorspeld dat ook zij die doop zouden ondergaan (Marcus 10,39). We zouden dit evangelie ook op Pasen met vrucht kunnen lezen.

Waarschijnlijk is er niemand onder ons hier die zelf de beslissing heeft genomen om zich te laten dopen. Er zijn christenen die zich wederdopers noemen. Ze wijzen de kinderdoop af en beslissen op volwassen leeftijd zelf zich te laten dopen of herdopen. Mogen we niet zeggen dat zij de doop van Jezus zo dicht mogelijk benaderen?

Maar eigenlijk ondergaan kerkelijke christenen elk jaar een herdoop in de paasnachtviering of op Pasen. Ze hernieuwen hun doopbeloften, dat wil zeggen de beloften die anderen in hun plaats hebben gedaan. Ze worden opnieuw gedoopt, dat wil zeggen besprenkeld met enkele druppels wijwater.

Als we aan dat ritueel meer belang willen hechten dan dit van een herhaling van oude formules en routinegebaren, zullen we het op een heel andere manier in de werkelijkheid van ons leven moeten omzetten. We zullen 'gedoopt worden', los van elke liturgische vormgeving, weer moeten verstaan, beleven en gestalte geven zoals het oorspronkelijk is gedaan. Het is je laten onderdompelen in de dodelijke dreiging van het donkere water en eruit opgetrokken worden, gereinigd en herboren als een nieuwe mens. Het is afdalen in het graf, zoals het zaad dat in de grond wordt gestopt, en het leeg achterlaten door de kracht te vinden en te krijgen om eruit op te staan.

Eigenlijk wordt Pasen elke zondag gevierd. Dat zou telkens een viering moeten zijn die metterdaad uitwerkt wat ze viert, in het doordeweekse leven: de praktijk van een verrezen leven. Dan zullen we moeten beginnen met in het graf af te dalen. Het graf, dat is alles wat ons in duisternis en kwaad gevangen houdt, met als uitzicht het deksel dat we uit eigen kracht alleen niet kunnen optillen. Maar we kunnen alvast beginnen met uit de lijkwade te kruipen en ze leeg op te plooien.

* Dit is een grondig herwerkte versie van een oudere preek: http://preken.atspace.com/c11jan.htm.

B.J. De Clercq o.p.